Дэлхий дахинд - Baganuur.nutag.mn http://baganuur.nutag.mn/ ru Дэлхий дахинд - Baganuur.nutag.mn DataLife Engine 2,800 жилийн өмнө хүмүүс каннабис хэрэглэж байсныг нотолжээ http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2860 http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2860
ОХУ-ын өмнөд Сибирийн Тувагийн Бүгд Найрамдах Улсад орших 2,800 жилийн настай булшнаас каннабисын үр болон хүний үсэнд хийсэн шинжилгээгээр тухайн үеийн хүмүүс уг ургамлыг сэтгэцэд нөлөөлөх зорилгоор хэрэглэж байсныг тогтоосон байна.

Судалгааны үр дүнг 2026 оны арваннэгдүгээр сарын 5-нд Science сэтгүүлд нийтэлжээ. Судалгааг Швейцарын Бернийн их сургууль болон Германы Макс Планкийн Геоантропологийн хүрээлэнгийн эрдэмтэд хамтран хийсэн байна. Археологичид Тувагийн Уюк хөндийд байрлах Туннуг-1 хэмээх эртний булшнаас каннабисын үр, хүний үсний сүлжээс зэрэг олдвор илрүүлжээ. Каннабисын зургаан үрийг радиокарбоны аргаар шинжлэхэд МЭӨ VIII зууны эхэн үед хамаарах нь тогтоогдсон байна. Харин булшнаас нийт 1,000 гаруй үр олджээ.

Гэхдээ үр олдсон нь ургамлыг мансуурах зорилгоор хэрэглэж байсныг батлах боломжгүй. Тиймээс судлаачид булшнаас олдсон хүний үсэнд химийн шинжилгээ хийсэн байна. Шинжилгээгээр үсэнд каннабинол (CBN) хэмээх бодисын ул мөр илэрчээ. Энэ нь каннабисын сэтгэцэд нөлөөлөх гол нэгдэл болох THC исэлдэх үед үүсдэг бодис аж. Эрдэмтэд энэхүү олдвор нь каннабисыг сэтгэцэд нөлөөлөх зорилгоор ашиглах явдал орчин үеийн нийгэмд бий болсон хэрэглээ бус, хэдэн мянган жилийн тэртээгээс улбаатайг харуулж буй сонирхолтой баримт гэж үнэлжээ.

Туннуг-1 булш нь Евразийн тал нутгаар нутаглаж байсан скифүүдийн язгууртны оршуулгын дурсгал юм. Ойролцоогоор 140 метрийн диаметртэй уг байгууламжаас адууны тахилгын үлдэгдэл, хүний яс, хүрэл эдлэл, гоёл чимэглэл зэрэг олдвор илэрсэн байна. Судлаачдын үзэж байгаагаар каннабисыг тухайн үеийн оршуулгын болон тахилгын зан үйлд ашигладаг байсан байж болзошгүй. Гэхдээ хүмүүс уг ургамлыг утаж хэрэглэсэн эсвэл идэж хэрэглэсэн эсэхийг одоогоор тогтоогоогүй байна.

Эх сурвалж: Science, University of Bern, Max Planck Institute

]]> zulaa Tue, 10 Nov 2026 10:01:03 +0800 Өвөр Монголын биеийн тамир спортын 16-р наадмын гал бамбар буухиалах ажиллагаа үргэлжилж байна http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2836 http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2836 Өвөр Монголын биеийн тамир спортын 16-р наадмын гал бамбар буухиалах ажиллагаа үргэлжилж байна

]]> otgoo Sat, 01 Aug 2026 14:11:31 +0800 Үндэсний соёлын биет бус өв уран хатгамалаа дээдлэе http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2835 http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2835 Үндэсний соёлын биет бус өв уран хатгамалаа дээдлэе

]]> otgoo Sat, 01 Aug 2026 14:06:53 +0800 Уран бүтээлчдийн хөгжилтэй яриа （1） http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2834 http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2834 Уран бүтээлчдийн хөгжилтэй яриа （1）

]]> otgoo Fri, 31 Jul 2026 14:03:03 +0800 Эрээн хотын боомтоор дамжин эмчилгээ үйлчилгээ авах үйл явц, онцлог http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2833 http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2833 Эрээн хотын боомтоор дамжин эмчилгээ үйлчилгээ авах үйл явц, онцлог

]]> otgoo Fri, 31 Jul 2026 13:58:38 +0800 “Хятад, Оросын сайн хөрш, найрамдал, хамтын ажиллагааны гэрээ”-нд гарын үсэг зурсны 25 жилийн ойг тэмдэглэх хурал боллоо http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2830 http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2830 Хуралд Хятад, Оросын холбогдох байгууллага, их дээд сургууль, соёл, аялал жуулчлалын холбоо, эмэгтэйчүүдийн байгууллага, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн төлөөлөгчдийн нийт 500 орчим хүн оролцлоо.
Хятад, Оросын харилцаа өнөөгийн тогтворгүй ертөнцөд тогтвортой байдлын тулгын чулуу болсон гэж хуралд оролцогчид тэмдэглээд, хоёр тал улс төрийн харилцан итгэлцлийг бэхжүүлэн, өндөр чанартай харилцан ашигтай хамтын ажиллагааг дэмжиж, хүмүүс хоорондын харилцааг идэвхжүүлэн, чансаатай олон улсын хамтын ажиллагааг өрнүүлэхээр дамжуулан Хятад, Оросын харилцааг илүү чансаатай хөгжилд хүргэнэ гэдэгт найдаж байгаагаа илэрхийлэв.
Дурсгалын хурлаас гадна тухайн өдөр мөн Хятад, Оросын орон нутгийн найрсаг хамтын ажиллагааны гэрэл зургийн үзэсгэлэн зэрэг холбогдох арга хэмжээнүүд зохион байгууллаа.


]]> otgoo Fri, 31 Jul 2026 13:10:10 +0800 Гадаадын сурагчид Эрээн хотод суралцах тухай http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2832 http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2832 Гадаадын сурагчид Эрээн хотод суралцах тухай

]]> otgoo Thu, 30 Jul 2026 13:55:18 +0800 Эрээн Хотын Гадаадын иргэн харьяатын үйлчилгээний зөвлөгөө http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2831 http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2831 Эрээн Хотын Гадаадын иргэн харьяатын үйлчилгээний зөвлөгөө

]]> otgoo Thu, 30 Jul 2026 13:46:19 +0800 Үзэсгэлэнт байгаль, өв соёлоороо бахархсан Рашаан жуулчны бааз http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2829 http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2829 Зуны дэлгэр цагаар байгаль дэлхий ногоорон, мал сүрэг таргалж, хүн ард тайван сайхан.
Шилийнгол аймгийн Авга хошууны Цагааннуур суурингийн Баяннуур багийн малчин Ивээлтийнх харин хол ойрын жуулчдаа хүлээн аваад завгүй ажиллана.
"Манайх Хулан шарга даагын элсэрхэг бүсийн захад байрладаг. Намайг бага байхад элсний нүүдэл ихтэй байлаа.2000 оноос малчид шинжлэх ухааны үндэслэлтэй бэлчээрийн ашиглалтын аргыг нэвтрүүлэхийн зэрэгцээ мод, өвс тарих ажлыг тууштай хийсний үр дүнд нутгийн маань экологийн орчин тогтвортой сайжирсан.Одоо манай нутагт  зээр, бор шувуу, тоодог зэрэг ан амьтан, жигүүртэн шувууд сүлжилдсэн баялаг байгаль болон хувирсан.Энэ үзэсгэлэнт байгалиа, өв соёлоо бусдад харуулж таниулах юмсаа гэж рашаан булаг оргилдог нутнийнхаа нэрээр Рашаан жуулчны баазаа ажиллуулсан" гэж Ивээлт ярина.
2013 онд оюутан амьдралаа дүүргэн Ивээль Хөххот, Авга хошуу зэрэг газруудаар гэр ахуйн дизайны компань олон жил ажиллуулав.Хүний нутагт хэдий амжилттай явсан ч адуу зүүдэнд янцгааж,айраг бодолд нь шуугих болохоор 2021 онд нутагтаа буцаж ирэх шийдвэр гаргасан байна.Тийнхүү Ивээлт гэр бүлийнхээ эзэмшлийн бэлчээрийн талбай дээрээ 2 сая юаний хөрөнгө оруулалт хийж, дэд бүтцийн байгуулалт, цахилгаан, ариун цэврийн байгууламж, бохир усны шийдлийн хүрэлцээг хангаж Рашаан жуулчны баазыг байгуулсан бөгөөд 2024 оны 7-р сард албан ёсоор үйл ажиллагаагаа эхлүүлжээ.Өнөөдөр түүний жуулчны баазад чимээ шуугианаас хол байж, дотоод сэтгэлийн амар амгаланг олох гэсэн жуулчдын цуваа тасрахаа больж, намгархаг газрын аялал, нүүдэлчин ахуй амьдралтай танилцах, үндэсний гар урлалын бүтээл хийж сургалт явуулах, ёс заншлын утга учрыг тайлбарлах зэрэг өөрмөц бүрэн хэмжээний үйлчилгээрээ олон нутгийн жуулчдын сэтгэлийг татна.
]]> otgoo Thu, 30 Jul 2026 13:05:26 +0800 Өвөр Монгол дэлхийн анхны нүүрстөрөгчийн тэг ялгаралттай нисэх онгоцны буудалтай боллоо http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2828 http://baganuur.nutag.mn/index.php?newsid=2828 Дэлхийн анхны нүүрстөрөгчийн тэг ялгаралттай нисэх онгоцны буудлын технологийн үр дүнг танилцуулах хурал долдугаар сарын 25-нд Өвөр Монголын Ордос хотод болов. Ордос хотын Эзэн Хороо олон улсын нисэх онгоцны буудлын нийт нүүрстөрөгчийн ялгаралт “тэг нүүрстөрөгчийн нисэх онгоцны буудал”-ын стандартад хүрснээр дэлхийн анхны тус зэрэглэлийн нисэх онгоцны буудал болсон байна.
Өдгөө тус нисэх онгоцны буудлын эрчим хүчний хэрэглээний 90 гаруй хувийг цэвэр эрчим хүч бүрдүүлж, жилд салхи, нарны эх үүсвэрээс үйлдвэрлэсэн 21 сая гаруй кВт.ц цахилгаан хэрэглэж байна. Мөн халаалт, хөргөлтийн системийн жилийн эрчим хүчний хэрэглээг 60 хувиар, ашиглалтын зардлыг 50 хувиар бууруулж, жил бүр 2.6 сая шоо метр байгалийн хий хэмнэдэг болжээ.
]]> otgoo Wed, 29 Jul 2026 21:53:37 +0800